Tabletka, która w badaniu dała 15,1 procent masy ciała, i tabletka, która dała 2,6 kg ponad placebo, stoją w wynikach wyszukiwania obok siebie pod tym samym hasłem. Na to pytanie odpowiadają tam głównie serwisy telemedyczne i apteki, czyli strony, które zarabiają na recepcie albo na leku.
Poniżej liczby z badań, bez cen i bez rankingu. Ten tekst nie zastępuje wizyty u lekarza i nie podpowiada, jak zdobyć receptę.
Jakie leki przepisuje lekarz na odchudzanie?
W tabletkach zarejestrowanych w Unii Europejskiej do leczenia otyłości są dwie opcje, a trzecia stoi obok z innym wskazaniem.
Orlistat blokuje lipazę w jelicie, czyli enzym, który rozkłada tłuszcz z jedzenia, więc część tłuszczu nie wchłania się i wychodzi z organizmu. W dawce 120 mg jest na receptę, w dawce 60 mg bez recepty. W metaanalizie 33 badań z randomizacją (5 522 osoby na orlistacie, 4 210 w grupach kontrolnych) lek obniżał masę ciała oraz cholesterol całkowity i LDL.7
Naltrekson z bupropionem to dwie substancje w jednej tabletce o przedłużonym uwalnianiu, dobrane tak, żeby działały uzupełniająco na szlaki w ośrodkowym układzie nerwowym regulujące masę ciała.4
Doustny semaglutyd to analog GLP-1, ta sama substancja co w zastrzykach, tylko w tabletce. Ma rejestrację w cukrzycy typu 2, a w otyłości badano go w dawce 50 mg, wyższej niż dawki cukrzycowe.3
Zastrzyki, czyli liraglutyd, semaglutyd i tirzepatyd, to osobna grupa z własnymi liczbami. Rozkładam je w haśle o zastrzykach na odchudzanie, tutaj wracają tylko w tabeli.
Po jakim leku szybko się chudnie?
Po żadnym z doustnych. Wszystkie cytowane badania mierzą wynik po 52 do 68 tygodniach, a różnice między lekami dotyczą wielkości ubytku.
Doustny semaglutyd 50 mg w badaniu na 667 osobach z nadwagą lub otyłością bez cukrzycy dał po 68 tygodniach ubytek 15,1 procent masy ciała wobec 2,4 procent na placebo. Co najmniej 5 procent straciło 85 procent osób na leku i 26 procent na placebo.3
Naltrekson z bupropionem w badaniu na 1 742 osobach dał po 56 tygodniach ubytek 6,1 procent wobec 1,3 procent na placebo. Co najmniej 5 procent straciło 48 procent osób na pełnej dawce i 16 procent na placebo. Do końca badania dotrwała połowa uczestników.4
Orlistat w metaanalizie sieciowej 28 badań z randomizacją i 29 018 osób dał po roku 2,6 kg więcej niż placebo, naltrekson z bupropionem 5,0 kg, a liraglutyd w zastrzyku 5,3 kg.2
Dla osoby ważącej 100 kg to odpowiednio około 15 kg, 6 kg i niecałe 3 kg, z czego część odjęłaby też grupa placebo. To średnie, a rozrzut w każdym z tych badań był szeroki.
Jaki jest najlepszy lek na receptę na odchudzanie?
Nie ma jednego najlepszego. Największy ubytek daje lek, który najczęściej kończy się przerwaniem leczenia, a lek najlżej tolerowany daje najmniej. Wybór zależy od chorób towarzyszących, innych leków i tego, co dana osoba zniesie przez rok, i należy do lekarza.
Najnowsza metaanaliza sieciowa, 262 badania i 99 791 uczestników, porządkuje to w jednej skali. Po roku, względem samej zmiany stylu życia, tirzepatyd dał 14,9 procent masy ciała, doustny semaglutyd 10,9 procent, semaglutyd podskórny 9,8 procent. Przerwanie leczenia z powodu działań niepożądanych było najczęstsze między innymi przy naltreksonie z bupropionem, liraglutydzie i doustnym semaglutydzie, a ryzyko zmęczenia przy naltreksonie z bupropionem rosło prawie dziewięciokrotnie, co autorzy przeliczają na 331 dodatkowych osób na 1 000 w ciągu roku.1
Wcześniejsza metaanaliza 132 badań i 48 209 osób ustawia tę samą kolejność: najwyższe ryzyko przerwania leczenia przy naltreksonie z bupropionem, najniższe przy orlistacie.5
Wszystkie opcje w tych samych kolumnach, także te, których nie sprzedaje żadna apteka:
| Opcja | Mechanizm | Średni wynik w badaniach | Najczęstsze działania niepożądane | Dla kogo | Ograniczenie |
|---|---|---|---|---|---|
| Orlistat 120 mg | blokuje lipazę w jelicie, część tłuszczu z jedzenia nie wchłania się | 2,6 kg ponad placebo po roku (28 badań) | ze strony przewodu pokarmowego, wynikające z niewchłoniętego tłuszczu | BMI od 30 albo od 27 z chorobami towarzyszącymi, gdy lekarz wybiera lek o najniższym ryzyku przerwania leczenia | najmniejszy efekt z całej grupy, działa tylko na tłuszcz z posiłków |
| Naltrekson z bupropionem | działa w ośrodkowym układzie nerwowym na szlaki regulujące masę ciała | 6,1 procent wobec 1,3 procent na placebo po 56 tygodniach | nudności u 29,8 procent osób, ból głowy, zaparcia, zawroty głowy, suchość w ustach, zmęczenie | BMI od 30 albo od 27 z zaburzeniami lipidowymi lub nadciśnieniem, jak w badaniu rejestracyjnym | najwyższe ryzyko przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych, w badaniu połowa osób nie dotrwała do końca |
| Semaglutyd doustny | analog GLP-1 w tabletce | 15,1 procent wobec 2,4 procent na placebo po 68 tygodniach (dawka 50 mg) | ze strony przewodu pokarmowego u 80 procent osób wobec 46 procent na placebo | BMI od 30 albo od 27 z chorobami towarzyszącymi, bez cukrzycy w badaniu | rejestracja w cukrzycy typu 2, dawka badana w otyłości wyższa niż cukrzycowa |
| Zastrzyki (liraglutyd, semaglutyd, tirzepatyd) | analogi GLP-1 i pokrewne, w zastrzyku | od 5,3 kg ponad placebo (liraglutyd) do 14,9 procent po roku (tirzepatyd) | ze strony przewodu pokarmowego, przy tirzepatydzie także ubytek masy beztłuszczowej o 8,3 procent | BMI od 30 albo od 27 z chorobami towarzyszącymi, gdy potrzebny jest największy efekt | leczenie przewlekłe, po odstawieniu masa wraca |
| Zmiana jedzenia i ruchu | mniejszy dowóz energii i większy wydatek | w grupach placebo z zaleceniami dietetycznymi 1,3 do 2,4 procent po roku | brak | każdy, także ten, kto do żadnego leku się nie kwalifikuje | wynik zależy od codziennego wykonania, a tego nikt nie sprzedaje w tabletce |
| Wiedza i plan (nasz ebook) | zrozumienie, co jeść i w jakiej kolejności to układać | sam ebook nie był badany, opiera się na cudzych badaniach, do których linkuje | brak | dla kogoś, kto ma BMI poniżej progu z badań albo nie chce leku i potrzebuje planu | żaden tekst nie zje za Ciebie obiadu, a przy chorobie nie zastąpi lekarza |
Nasze zestawienie z 2026-09-08. Liczby przy lekach pochodzą z abstraktów badań w polu źródeł, opcje bez badań są tak podpisane.
Wynik grupy placebo w kolumnie „zmiana jedzenia i ruchu” jest niski, bo zalecenia dietetyczne w badaniach lekowych są łagodne. Ile daje deficyt prowadzony na serio, zestawiam w haśle o tym, co naprawdę działa na odchudzanie.
Od jakiego BMI lekarz w ogóle rozważa tabletki?
Kryterium wejścia jest w obu badaniach rejestracyjnych to samo: BMI co najmniej 30, albo co najmniej 27 przy chorobach towarzyszących. W badaniu naltreksonu z bupropionem tymi chorobami były zaburzenia lipidowe lub nadciśnienie, w badaniu doustnego semaglutydu powikłania związane z masą ciała.3 4
Przeliczyłem te progi naszym kalkulatorem BMI, tym samym wzorem, który liczy strona. Przy wzroście 165 cm BMI 27 wypada od 73,5 kg, a BMI 30 od 81,7 kg. Przy wzroście 178 cm BMI 27 zaczyna się od 85,5 kg, a BMI 30 od 95,1 kg. Osoba poniżej tych wartości nie zmieściłaby się w żadnym z cytowanych badań, więc nie ma dla niej danych o skuteczności ani bezpieczeństwie.
Próg BMI otwiera rozmowę, ale jej nie kończy. Lekarz sprawdza jeszcze inne leki, historię chorób i przeciwwskazania z charakterystyki konkretnego preparatu.
Czy tabletki na odchudzanie na receptę rybelsus działają tak jak zastrzyki?
To ta sama substancja w innej drodze podania, a cała różnica siedzi w dawce.
W metaanalizie sieciowej 262 badań doustny semaglutyd dał po roku 10,9 procent, podskórny 9,8 procent, przy czym postać doustna znalazła się na liście leków z najwyższym ryzykiem przerwania leczenia i największym wzrostem dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, a podskórna na żadnej z nich.1
Haczyk jest w dawce. Wynik 15,1 procent pochodzi z dawki 50 mg, badanej w otyłości i wyższej niż dawki, w których doustny semaglutyd ma rejestrację w cukrzycy typu 2.3 Tabletka w dawce cukrzycowej i tabletka z badania nad otyłością to dwie różne rzeczy pod jedną nazwą substancji.
Co się dzieje po odstawieniu tabletek?
Masa wraca, i to szybciej, niż większość osób zakłada.
Metaanaliza badań, w których uczestników obserwowano po zakończeniu leczenia, pokazuje przebieg tydzień po tygodniu. Cztery tygodnie po odstawieniu różnica względem grupy kontrolnej praktycznie znikała. Po ośmiu tygodniach osoby po leku ważyły średnio o 1,50 kg więcej niż grupa kontrolna, po dwunastu o 1,76 kg, po dwudziestu o 2,50 kg. Po dwunastym tygodniu powrót masy utrzymywał się w badaniach nad lekami z grupy GLP-1 i występował także tam, gdzie interwencja stylu życia była kontynuowana.6
Druga rzecz: w żadnym z cytowanych badań tabletki nie testowano bez zmiany jedzenia. Uczestnicy badania naltreksonu z bupropionem dostali dietę z łagodnym deficytem i zalecenie ruchu, uczestnicy badania doustnego semaglutydu interwencję stylu życia.3 4 Liczba z badania to wynik leku plus zmiany jedzenia. Sama tabletka, bez tej drugiej części, nie ma własnej liczby, bo nikt jej tak nie badał.
Co ta druga część oznacza w kuchni, pokazują dwa nasze przepisy. Kurczak z warzywami z jednej blachy i serek wiejski z pomidorkami i pestkami dyni dają razem 685 kcal i 66 g białka, a przygotowanie obu zajmuje 43 minuty. Lek zmniejsza apetyt, ale nie wybiera za nikogo, co trafi na talerz, a po odstawieniu zostaje wyłącznie to, czego się nauczyłeś.
Dla porównania skali: berberyna, reklamowana jako naturalna alternatywa dla tych leków, daje w metaanalizach poniżej jednego kilograma, a plastry na odchudzanie nie mają badań, które dałoby się wpisać do tej tabeli.
Jeden krok na dziś
Policz swoje BMI w kalkulatorze i zapisz wynik na kartce razem z chorobami, na które się leczysz, i lekami, które bierzesz. Wynik poniżej 27 oznacza, że żadne z cytowanych badań Cię nie obejmuje i tabletki na receptę nie są Twoim tematem, więc zaczynasz od jedzenia i ruchu. Wynik 27 lub wyższy oznacza, że z tą kartką umawiasz się do lekarza, bo dopiero on sprawdzi przeciwwskazania.
Podsumowanie w trzech zdaniach
Tabletki na odchudzanie na receptę dają w badaniach od 2,6 kg ponad placebo po roku przy orlistacie, przez 6,1 procent masy ciała przy naltreksonie z bupropionem po 56 tygodniach, po 15,1 procent przy doustnym semaglutydzie 50 mg po 68 tygodniach, a większy efekt idzie w parze z częstszym przerywaniem leczenia. Kwalifikacja w badaniach zaczyna się od BMI 30 albo 27 z chorobami towarzyszącymi, czyli przy 165 cm od 73,5 kg lub 81,7 kg, a decyzję podejmuje lekarz po sprawdzeniu przeciwwskazań. Po odstawieniu masa wraca, po dwudziestu tygodniach średnio o 2,50 kg ponad grupę kontrolną, a w żadnym badaniu tabletka nie działała bez zmiany jedzenia.
